Asielzoekers in Nederland die over een hoger bedrag aan spaargeld beschikken, krijgen te maken met een nieuwe regel binnen de asielopvang. Aanleiding is een definitieve uitspraak van de Raad van State, die het beleid juridisch heeft goedgekeurd.
De maatregel is bedoeld om het opvangsysteem evenwichtiger te maken.
De overheid wil dat mensen met voldoende financiële ruimte een passende bijdrage leveren aan collectieve voorzieningen.
Het recht op opvang blijft bestaan voor iedereen die bescherming nodig heeft.
De regeling verandert niets aan de asielprocedure zelf.
Content:
Achtergrond van de maatregel
De discussie over spaargeld in de opvang speelt al langer.
De afgelopen jaren liepen asielprocedures regelmatig vertraging op.
Wanneer de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) niet binnen de wettelijke termijn beslist, ontstaat recht op een financiële vergoeding.
Deze vergoeding wordt officieel een dwangsom genoemd.
Het systeem is bedoeld om procedures sneller af te handelen.
De financiële prikkel moet de overheid stimuleren om tijdig besluiten te nemen.
Grote aantallen dwangsommen
In 2024 werd duidelijk hoe groot het probleem van vertragingen was.
In bijna 30.000 gevallen moest de overheid een dwangsom uitkeren.
Samen ging het om 36,8 miljoen euro.
Dat bedrag kwam volledig ten laste van de schatkist.
Per asielzoeker kon de vergoeding oplopen tot 37.500 euro.
Daardoor ontstonden situaties waarin mensen in de opvang over een aanzienlijk bedrag beschikten.
Spaargeld in de opvang
Het ontvangen geld bleef niet altijd direct nodig voor dagelijkse uitgaven.
Sommige asielzoekers konden een deel sparen.
Dat leidde tot vragen over de inrichting van het opvangsysteem.
Waarom zou iemand met een goed gevulde bankrekening volledig worden onderhouden door publieke middelen?
Die vraag vormde de basis voor de nieuwe regeling.
Het doel is niet besparing alleen, maar vooral een eerlijkere verdeling van kosten.
Rol van het COA
Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) speelt een centrale rol in de uitvoering.
Het opvangorgaan krijgt de bevoegdheid om te beoordelen wie een bijdrage moet betalen.
Die beoordeling gebeurt individueel.
Er wordt gekeken naar spaargeld, gezinssamenstelling en de algemene financiële situatie.
Het COA benadrukt dat opvang altijd beschikbaar blijft.
De bijdrage verandert niets aan het recht op begeleiding en basisvoorzieningen.
Vastgestelde vermogensgrenzen
Om duidelijkheid te bieden, zijn vaste grenzen vastgesteld.
Voor alleenstaanden ligt de grens op 8.000 euro.
Voor gezinnen en samenwonenden geldt een grens van 16.000 euro.
Wie onder deze bedragen blijft, hoeft niets bij te dragen.
Wie erboven zit, kan worden gevraagd mee te betalen.
De hoogte van die bijdrage verschilt per situatie.
Waarvoor wordt betaald?
De bijdrage heeft betrekking op basisvoorzieningen.
Daaronder vallen onderdak, maaltijden en sanitaire voorzieningen.
Het gaat niet om volledige kostendekking.
De opvang blijft toegankelijk en verzorgd.
Het COA houdt rekening met noodzakelijke uitgaven.
Het systeem is zo ingericht dat niemand buiten de boot valt.
Juridisch bezwaar
Niet iedereen was het eens met deze aanpak.
Een groep asielzoekers stapte naar de rechter.
Zij voerden aan dat de dwangsom bedoeld is als compensatie voor wachttijd.
Volgens hen zou dit geld daarom niet als vermogen mogen meetellen.
Het COA bleef bij zijn standpunt.
Volgens het opvangorgaan gaat het om beschikbare middelen, ongeacht de herkomst.
Uitspraak van de Raad van State
De Raad van State gaf het COA uiteindelijk gelijk.
De hoogste bestuursrechter oordeelde dat dwangsommen mogen worden gezien als spaargeld.
Daarmee is de maatregel juridisch toegestaan.
Lagere rechters moeten deze lijn volgen.
Volgens de Raad van State sluit het beleid aan bij bestaande wetgeving.
Ook Europese regels laten deze aanpak toe.
Europese context
Binnen Europa mogen lidstaten asielzoekers met voldoende middelen laten bijdragen.
Voorwaarde is dat basisvoorzieningen altijd beschikbaar blijven.
Nederland voldoet aan deze eis.
Andere Europese landen hanteren vergelijkbare regelingen.
Er bestaat geen vast Europees bedrag.
Landen mogen zelf bepalen hoe zij het systeem inrichten.
Effect op kosten en procedures
De kosten voor asielopvang blijven hoog.
Tegelijk werkt de overheid aan snellere procedures.
Extra personeel en digitalisering moeten zorgen voor kortere wachttijden.
Minder vertraging betekent ook minder dwangsommen.
De bijdrageplicht is een aanvullende maatregel.
Samen moeten deze stappen zorgen voor meer balans.
Reacties op het besluit
De meningen over de nieuwe regel lopen uiteen.
Sommigen vinden het logisch dat mensen met financiële ruimte bijdragen.
Anderen vragen aandacht voor de uitvoering.
Duidelijke communicatie wordt daarbij belangrijk genoemd.
Het COA zegt hier extra op in te zetten.
Asielzoekers krijgen uitleg over hun rechten en plichten.
Wat betekent dit voor asielzoekers?
Voor asielzoekers ontstaat meer duidelijkheid.
Zij weten vooraf hoe hun spaargeld wordt beoordeeld.
Wie weinig middelen heeft, merkt geen verschil.
Wie meer bezit, draagt een passend deel bij.
Het recht op bescherming en opvang blijft onveranderd.
De regeling richt zich uitsluitend op financiële bijdragen.
Vooruitblik
De invoering gebeurt stap voor stap.
De overheid en het COA volgen de effecten nauwkeurig.
Evaluaties moeten uitwijzen of het beleid goed werkt.
Aanpassingen blijven mogelijk als dat nodig blijkt.
Voor nu is één ding duidelijk.
De juridische kogel is door de kerk en het nieuwe beleid is definitief van kracht.
De asielopvang blijft toegankelijk.
Tegelijk wordt ingezet op een evenwichtiger en transparanter systeem voor de toekomst.