Met de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart in zicht staat Forum voor Democratie opnieuw volop in de belangstelling.
De partij doet dit jaar mee in 104 gemeenten met in totaal ongeveer 1100 kandidaten, wat zorgt voor een brede aanwezigheid in het lokale politieke landschap.
Partijleider Lidewij de Vos reageerde deze week in een uitgebreide videoboodschap op de recente aandacht rond een aantal kandidaten.
Volgens haar is het publieke debat in Nederland de afgelopen jaren harder geworden en wordt haar partij vaak op een manier besproken die volgens haar niet bijdraagt aan een open democratisch gesprek.
De Vos benadrukt dat de manier waarop mensen over elkaar spreken bepalend is voor vertrouwen in de samenleving.
Zij zegt dat polarisatie ervoor zorgt dat mensen minder bereid zijn om naar elkaar te luisteren en dat dit de democratie kwetsbaarder maakt.
Content:
Publicaties in landelijke media
Aanleiding voor de discussie zijn publicaties van onder meer NRC en de Volkskrant.
Deze media schreven over mogelijke banden van enkele FvD-kandidaten met organisaties die door inlichtingendiensten worden gevolgd.
Volgens de berichtgeving namen Daan Meershoek (nummer 2 op de lijst in Nijmegen), Tim van Setten (nummer 6 in Rotterdam) en Vos Leijnse (nummer 10 in Rotterdam) deel aan activiteiten van de Geuzenbond.
Deze identitaire jongerenorganisatie wordt door veiligheidsdiensten in de gaten gehouden vanwege haar ideologische koers.
De officieuze leider van deze groep zit vast vanwege verboden bezit van wapens en munitie, zo meldden media eerder.
Daarbij werd ook benadrukt dat deelname aan bijeenkomsten niet automatisch betekent dat iemand alle standpunten van een organisatie volledig onderschrijft.
Situatie in Amsterdam
Ook in Amsterdam ontstond aandacht rond Reginald Eeckhout, nummer 7 op de kandidatenlijst van FvD.
Hij was actief binnen Voorpost, een organisatie die door de AIVD als extreemrechts wordt bestempeld.
Eeckhout bezocht bijeenkomsten en demonstraties van Voorpost en was aanwezig bij lezingen van de Oostenrijkse activist Martin Sellner.
Sellner is internationaal bekend binnen identitaire kringen en wordt in verschillende landen gevolgd door veiligheidsdiensten.
Daarnaast kwam naar voren dat Eeckhout mede-oprichter was van Erkenbrand, een organisatie die volgens de AIVD streeft naar een autoritair politiek bestel.
In eerdere rapportages werd beschreven dat Erkenbrand pleitte voor een samenleving met grondrechten uitsluitend voor witte burgers.
Deze informatie leidde tot extra vragen over de screening van kandidaten binnen politieke partijen.
In Nederland ligt de verantwoordelijkheid voor kandidaatselectie primair bij partijen zelf.
Oude JFvD-berichten opnieuw besproken
Naast activiteiten bij organisaties kwamen ook oude berichten uit JFvD-appgroepen opnieuw onder de aandacht.
In 2020 ontstond er al ophef over chats waarin racistische en antisemitische berichten circuleerden.
Volgens de berichtgeving bevinden zich onder de huidige kandidaten personen die destijds deelnamen aan deze groepen.
Sommigen zouden berichten hebben gedeeld waarin extremistische symboliek werd gebruikt of waarin geweld werd verheerlijkt.
De Vos benadrukt echter dat het vaak gaat om uitingen van jonge mensen van bijna tien jaar geleden.
Zij zegt dat volwassenwording ook betekent dat jongeren soms scherpe ideeën bespreken, zonder dat dit hun latere leven volledig bepaalt.
Digitale communicatie blijft bovendien vaak jarenlang bewaard.
Daardoor kunnen oude gesprekken opnieuw een rol spelen in actuele politieke discussies.
Reactie van Lidewij de Vos
In haar videoboodschap stelt De Vos dat zij zich persoonlijk geroepen voelt om te reageren.
Ze zegt dat zij het pijnlijk vindt wanneer de partij volgens haar op een eenzijdige manier wordt neergezet.
Volgens De Vos ondersteunt Forum voor Democratie geen antidemocratisch gedachtegoed.
Ze benadrukt dat de partij tegen elke vorm van geweld, haat en onverdraagzaamheid is.
Ze wijst daarbij op het verkiezingsprogramma van FvD, waarin thema’s staan als immigratiebeperking, Nederlandse soevereiniteit, kritiek op klimaat- en stikstofbeleid en het terugdringen van belastingdruk.
Volgens haar zijn dit politieke standpunten die passen binnen het democratische spectrum, ook al verschillen ze sterk van gevestigde partijen.
‘Karakterbeoordeling’ van kandidaten
De Vos spreekt van een vorm van karakterbeoordeling die volgens haar onevenredig zwaar uitpakt voor individuele kandidaten.
Ze vindt dat enkele personen nu symbool worden gemaakt voor de hele partij, terwijl er meer dan duizend mensen meedoen op lokale lijsten.
Volgens haar is het onterecht dat oude uitspraken of kortdurende betrokkenheid bij organisaties uit het verleden zo’n grote rol spelen.
Ze stelt dat mensen zich ontwikkelen en dat fouten of onhandige opmerkingen uit de jeugd niet altijd levenslang bepalend moeten zijn.
Tegelijkertijd benadrukken critici dat politieke partijen verantwoordelijkheid dragen voor hun kandidaten en dat kiezers recht hebben op transparantie.
De discussie raakt daarmee aan een bredere vraag: hoe ver moet de controle op kandidaten gaan, en hoe zwaar telt iemands verleden mee?
Vergelijkingen met andere politici
In haar video haalt De Vos voorbeelden aan van politici uit andere partijen.
Ze noemt onder meer Paul Rosenmöller, die in zijn jeugd sympathie had voor het regime van Pol Pot.
Ook verwijst zij naar een situatie rond Jesse Klaver tijdens zijn periode bij jongerenorganisatie DWARS, waar in 2007 materialen werden aangetroffen waarmee een explosief kon worden gemaakt.
Daarnaast noemt zij Soumaya Sahla, die in haar jeugd betrokken was bij de Hofstadgroep en later werkzaam was voor de VVD.
Met deze voorbeelden wil De Vos laten zien dat politieke carrières zich over tijd ontwikkelen en dat mensen niet altijd blijvend worden beoordeeld op hun jonge jaren.
Ze vraagt zich af waarom sommige kwesties uit het verleden bij andere partijen minder aandacht krijgen dan nu bij FvD.
Discussie over prioriteiten
De Vos stelt dat de aandacht voor oude berichten en persoonlijke kwesties afleidt van wat zij ziet als grotere maatschappelijke thema’s.
Zij noemt onderwerpen als immigratie, energieprijzen, veiligheid en koopkracht.
Volgens haar zouden media en politiek meer ruimte moeten geven aan inhoudelijke debatten over deze onderwerpen.
Cijfers over maatschappelijke ontwikkelingen worden onder meer gepubliceerd door het CBS en besproken in de Tweede Kamer.
Partijen verschillen sterk van mening over de interpretatie van deze gegevens en de oplossingen die daarbij horen.
Juist daarom spelen deze thema’s een belangrijke rol in de campagne richting 18 maart.
Kritiek op media-uitingen
De Vos uit ook kritiek op spotprenten en cartoons die over haar verschenen.
Ze verwijst naar een cartoon die werd gedeeld door BNNVARA, die zij als kwetsend ervaart.
Volgens haar moeten media verantwoordelijkheid nemen voor de toon van het publieke gesprek.
Tegelijkertijd is satire een traditioneel onderdeel van politieke cultuur in Nederland en wordt het vaak gezien als uiting van persvrijheid.
Vrije meningsuiting en persvrijheid zijn vastgelegd in de Grondwet.
Dat betekent dat media ruimte hebben om kritisch en satirisch te publiceren, zolang zij binnen wettelijke grenzen blijven.
Vrijheid van meningsuiting en grenzen
Over de oude appberichten zegt De Vos dat sommige grappen ongepast waren.
Ze geeft aan dat zij die zelf niet zo zou hebben gemaakt.
Tegelijk benadrukt zij dat vrijheid van meningsuiting breed moet worden geïnterpreteerd.
Volgens haar geldt die vrijheid zowel in theaters als in informele gesprekken en digitale groepen.
De grenzen worden uiteindelijk bepaald door de wet en door maatschappelijke normen.
In verkiezingstijd komen deze discussies vaak sterker naar voren, omdat publieke aandacht dan groter is.
Naar 18 maart
Met nog enkele weken te gaan tot de verkiezingen roept De Vos kiezers op om zich te verdiepen in partijprogramma’s.
Zij legt de keuze uiteindelijk bij de kiezer zelf.
Op 18 maart openen de stembureaus in heel Nederland.
Gemeenten organiseren de verkiezingen en tellen de stemmen openbaar.
Na de uitslag volgen gesprekken over coalitievorming, omdat lokale besturen meestal bestaan uit meerdere partijen.
De samenstelling van gemeenteraden bepaalt het lokale beleid voor de komende jaren, bijvoorbeeld op het gebied van woningbouw, verkeer, duurzaamheid en sociale ondersteuning.
De discussie rond enkele kandidaten laat zien hoe intens verkiezingscampagnes kunnen zijn.
Uiteindelijk beslissen de kiezers welke partijen en personen hun vertrouwen krijgen.
Professionele referenties
- “Democratie in Nederland” – Arend Lijphart (2012)
https://www.cambridge.org/core/books/democracy-in-the-netherlands - “Political Communication and Media Systems” – Daniel C. Hallin & Paolo Mancini (2004)
https://www.cambridge.org/core/books/comparing-media-systems - “Elections and Voters in Europe” – Jacques Thomassen (2014)
https://global.oup.com/academic/product/elections-and-voters-in-europe-9780198733554